Catapodium rigidum (Stijf hardgras). Bron: Heukels' Interactieve Flora
| HYPERICUM 4 | maart 2005 |
P.F. Stolwijk, O.G. Zijlstra & J.W. Bielen
De lijst van bijzondere vondsten is ondanks strenge selectie langer dan in andere jaren. In het algemeen vermelden we alleen nieuwe vondsten van soorten met een Kilometer Frequentie Klasse Twente (KFKT) kleiner dan 3, dat wil zeggen: in minder dan 12 km-hokken in het FLORON-district Twente voorkomend. Soorten die in Nederland of daarbuiten heel bijzonder zijn, vermelden we steeds, ook bij een hogere KFKT. Ook terugmeldingen van zeldzame soorten of vondsten buiten de bekende verspreiding in Twente worden vermeld.
In een aantal gevallen zijn op verzoek van de vinders de coördinaten niet vermeld.
Agrimonia eupatoria (Gewone agrimonie): RL2000. Derde vondst in Twente. Enschede, Oosterbegraafplaats (260-471), enige planten. (Jo Schunselaar). In dit deel van Twente komt vrijwel alleen A. procera (Welriekende agrimonie) voor; echter, in aangrenzend Duitsland is vlak over de grens ook A. eupatoria gevonden. De herkomst van deze en enige andere opmerkelijke plantensoorten op de begraafplaats is niet meer te achterhalen, maar berust waarschijnlijk op uitzaai. In alle gevallen echter lijkt het erop dat deze en de andere hieronder vermelde soorten inmiddels ter plaatse volledig zijn ingeburgerd.
Anthyllis vulneraria (Wondklaver): RL2000. Achtste vondst in Twente. Industrieterrein Vriezenveen (237-492), ruim 50 planten. (Corry Abbink)
Apium repens (Kruipend moerasscherm): RL2000. Derde vondst in Twente. Hammerwetering bij Den Ham (231-499), talud. (Maarten Zonderwijk, Waterschap Regge & Dinkel)
Brachypodium sylvaticum (Boskortsteel): Zevende vondst in Twente. Oeverwal Ruenbergerbeek bij Overdinkel (269-473), meer dan 50 planten. (Jo Schunselaar; Jacques Bielen.)
Briza media (Trilgras): RL2000. Achtste vondst in Twente, de plekken bij de Marssteden niet meegerekend wegens twijfel over de herkomst aldaar. Enschede, Oosterbegraafplaats (260-471), ruim honderd halmen. (Jo Schunselaar)
Bromus racemosus (Trosdravik): RL2000. Tweede vondst in Twente. Zenderen (246-482), twee planten in berm. (Pieter Stolwijk)
Campanula persicifolia (Prachtklokje): Eerste vondst FWT. De Lutte, vier planten. De soort was op deze vindplaats al van vroeger bekend en lijkt hier daarom indigeen. Vanaf het eind van de 70er jaren is zij er niet meer gezien, maar na bosrandbeheer, verricht door vrijwilligers van het IVN-Oldenzaal, is zij er weer verschenen. (Jacques Bielen)
Campanula rapunculus (Rapunzelklokje): RL2000. Vierde vondst in Twente. Enschede, Oosterbegraafplaats (260-471), ruim honderd planten. (Jo Schunselaar)
Cardamine impatiens (Springzaadveldkers): Tweede vondst in Twente. Twickel, een plant. (Excursie PKN: Joop Kleuver, Marcel Horsthuis, e.a.)
Carex brizoides (Trilgraszegge): RL2000. Zesde en zevende vondst in Twente. Enschede, landgoed Hoge Boekel (261-472), 100 m2. (Marcel Horsthuis, prov. Overijssel). Hoge Boekelweg / Kennebroeksweg (263-473), 300 m2. (Jo Schunselaar)
Carex diandra (Ronde zegge): RL2000. Tiende vondst in Twente. Oldenzaal, aan een schaatsvijver (257-480), onderaan zwak aflopend talud, een pol; met o.a. Carex nigra (Zwarte zegge). (Andries van Renssen) (1)
Carex hostiana (Blonde zegge): RL2000. Dertiende en veertiende vondst in Twente. Enschede (261-469) natuurherstelproject Kersdijk. Twee planten. (Marcel Horsthuis, prov. Overijssel). Enschede, basisbiotoop Lappenpad (260-467), een tiental pollen. (Jo Schunselaar)
Carex pulicaris (Vlozegge): RL2000. Vijfde vondst in Twente. Twickel. Een tiental planten. (Marcel Horsthuis, prov. Overijssel)
Catapodium rigidum (Stijf hardgras): RL2000. Eerste vondst in Twente. Oldenzaal (258-481), in straatje, tussen plaveisel. Deze soort was van oudsher in Nederland slechts bekend van een enkele vindplaats op oude muren in Zuid-Nederland, en nog vroeger in enkele kalkgraslanden, waar de vindplaatsen echter sterk achteruitgegaan zijn. De dichtstbijzijnde vindplaats is de steengroeve bij Winterswijk. Sinds enige jaren echter breidt de soort zich langzaam uit in Zuidwest-Nederland. (Andries van Renssen)
Catapodium rigidum (Stijf hardgras). Bron: Heukels' Interactieve Flora
Ceratophyllum submersum (Fijn hoornblad): Tweede populatie - derde km-hok - in Twente. Poel bij Vasse (256-494), massaal. (Corry Abbink)
Crepis setosa (Borstelstreepzaad): Vierde vondst in Twente. Assinkshoek, bij Albergen (247-488), enkele tientallen planten. (Excursie Floristische Werkgroep Twente)
Eleocharis quinqueflora (Armbloemige waterbies): RL2000. Zesde vondst in Twente. Entervenen (234-477), vele tientallen planten. (Fons Eysink, SBB)
Erigeron acer (Scherpe fijnstraal): Negende vondst in Twente. Elsmars bij Oldenzaal (259-479), 3 planten. Deze soort gaat in Twente schrikbarend achteruit. (Andries van Renssen)
Erigeron karvinskianus (Muurfijnstraal): Eerste vondst in Twente. Hengelo, steegje Steijnstraat (251-476), een tiental planten. (Pieter Stolwijk)
Festulolium x loliaceum (Trosraaigras): Derde vondst in Twente. Oldenzaal, aan een visvijver (257-480), ruderaal, op omgewerkte grond. (Andries van Renssen)
Galeopsis angustifolia (Smalle raai): RL2000. Derde vondst in Twente. Bij Wierden (239-487), langs industriespoor, een vijftal planten. (Corry Abbink)
Goodyera repens (Dennenorchis): RL2000. Tweede en derde vondst (twee verschillende populaties!) in Twente. Omgeving Mander. Ruim 50 rozetten. (Ruurd van Donkelaar; Corry Abbink). (Zie Horsthuis 2005)
Hypericum canadense (Canadees hertshooi): RL2000. Tweede (?) vondst in Twente. Bij Weerselo. Honderden planten. (Gerben Winkel.) De vindplaatsen vermeld in Gorteria (Meijden & al. 1988 en 1999) zijn bij ons verder niet bekend; hoogstwaarschijnlijk is de soort op die plaatsen inmiddels weer verdwenen.
Hypericum x desetangsii (Frans hertshooi): Negende vondst in Twente. Enschede, bij het Arke-stadion (254-472), een plant in berm. (Pieter Stolwijk)
Hypericum pulchrum (Fraai hertshooi): RL2000. Achtste vondst in Twente. Lonneker, terrein golfbaan (260-477), een 15-tiental planten. De vondst sluit aan bij de bekende vindplaatsen op de Lonnekerberg. (Jo Schunselaar). Negende en tiende vondst in Twente. Natuurontwikkelingsterreinen van Natuurmonumenten (261-482; 263-478). (Albert Grote Beverborg, NM)
Juncus ambiguus (Zilte greppelrus): Tweede vondst in Twente. Puntbeek bij Denekamp (268-486), samen met Riccia cavernosa (Spons-watervorkje). (Corry Abbink)
Lemna minuta (Dwergkroos): Tweede zekere vondst FWT. Enschede, Smalenbroek (257-467), massaal, in poel. (Pieter Stolwijk)
Littorella uniflora (Oeverkruid): RL2000. Vijftiende en zestiende vondst in Twente. Twickel (Marcel Horsthuis, prov. Overijssel); Hartjesbos bij Hengelo. (255-477), oever van een geschoond plasje. (Jacques Bielen)
Lycopodium clavatum (Grote wolfsklauw): RL2000. Achtste vondst in Twente. Schuilenburg, aan de Regge (228-493), natuurontwikkelingsterrein. (Maarten Zonderwijk, Waterschap Regge & Dinkel). Verheugend dat de soort zich op een nieuwe plek heeft gevestigd. Veel van de groeiplaatsen die we sinds 1989 kennen, zijn inmiddels verloren gegaan (mond. mededeling Johan Alferink).
Malva alcea (Vijfdelig kaasjeskruid): Tweede vindplaats in Twente. Bij Harbrinkhoek (246-489), ongeveer 15 planten. De status van dit voorkomen is moeilijk te bepalen. Uitgezaaid of verwilderd is de plant hier niet, maar het lijkt ook onwaarschijnlijk dat de plant zonder menselijk toedoen hier verzeild is geraakt. (Corry Abbink)
Myosurus minimus (Muizenstaart): Vierde en vijfde vondst in Twente. Gravenbosch / Saasvelderveld (252-482; 252-483), vele duizenden. Lage plekken in nat grasland. (Pieter Stolwijk). De plek in km-hok 252-483 is al enige jaren geleden door Fons Eysink (SBB) ontdekt, maar door een communicatiefout niet bij ons doorgekomen.
Orobanche minor (Klavervreter): RL2000. Eerste vondst in Twente. Enschede, Oosterbegraafplaats (260-471), negen planten, woekerend op Trifolium pratense (Rode klaver). (Fig.7). (Jo Schunselaar). Uit ons district is verder recent geen enkele andere Orobanche (Bremraap) bekend.
Orobanche minor (Klavervreter). Bron: Heukels' Interactieve Flora
Pedicularis palustris (Moeraskartelblad): RL2000. Derde vondst in Twente. Natuurontwikkelingsterrein aan de Regge (235-481). Waarschijnlijk door uitstrooien van hooi uit het nabije Mokkelengoor hier naar toe gebracht (mededeling Eddy Weeda). (Jacques Bielen, Jelle Hofstra)
Phyteuma spicatum subsp. nigrum (Zwartblauwe rapunzel): Dertiende vondst in Twente. Oeverwal Ruenbergerbeek bij Overdinkel. (269-473), ruim 200 bloeistengels. De soort was hier ook van vroeger (ongepubliceerd rapport E.J. Weeda) bekend. (Jo Schunselaar; Jacques Bielen)
Plantago arenaria (Zandweegbree): Eerste vondst in Twente. Wierden, industrieterrein (237-486), enige planten (Afb.3). (Corry Abbink)
Plantago arenaria (Zandweegbree). Foto Corry Abbink
Plantago maritima (Zeeweegbree): RL2000. Eerste vondst in Twente. Hengelo, Oldenzaalsestraat (253-477), enige tientallen, merendeels zeer forse exemplaren (Afb.4) onder en naast vangrail, samen met Plantago coronopus (Hertshoornweegbree). Kleine exemplaren van Hertshoornweegbree hebben soms ongetande bladen, maar deze zijn een-nervig; die van Zeeweegbree zijn (3-) 5-nervig. (Jan Zwienenberg)
Plantago maritima (Zeeweegbree). Foto Pieter Stolwijk
Potamogeton x decipiens (Wilgfonteinkruid): Tweede vondst in Twente. Ommerkanaal, bij Arriërveld (225-508), aanzienlijke populatie. (Excursie Floristische Werkgroep Twente).
Sisymbrium loeselii (Spiesraket): Achtste vondst in Twente, de eerste buiten het stedelijk gebied van Hengelo - Enschede. Bij Vroomshoop (235-498), twee planten. (Piet Vogelzang)
Sisymbrium orientale (Oosterse raket): Negende en tiende vondst in Twente. Vossebulten, bij Haaksbergen (246-459; 247-459), enige planten. Komt buiten het stedelijk gebied van Hengelo - Enschede nauwelijks voor. (Excursie Floristische Werkgroep)
Thelypteris palustris (Moerasvaren): Achtste vondst in Twente. Schuilenburg, aan de Regge (228-494,) natuurontwikkelingsterrein, enige tientallen planten. (Excursie Floristische Werkgroep Twente)
Vaccinium corymbosum (Trosbosbes): Achtste vondst in Twente. Vossebulten, bij Haaksbergen (246-459), een struik. (Excursie Floristische Werkgroep In Twente)
Valerianella locusta (Gewone veldsla): Vijfde vondst in Twente. Enschede, Oosterbegraafplaats (260-471), tien planten. (Jo Schunselaar)
Vicia tetrasperma subsp. tetrasperma (Vierzadige wikke): Achtste vondst in Twente. Enschede, Oosterbegraafplaats (260-471), tientallen planten. (Jo Schunselaar)
Actinidia cf. deliciosa (Kiwi (2))
Allium ursinum (Daslook)
Anaphalis margaritacea (Prachtrozenkransje)
Anthyllis vulneraria* (Wondklaver)
Calendula officinalis (Tuingoudsbloem)
Campanula carpatica (Karpatenklokje)
Campanula persicifolia* (Prachtklokje)
Campanula poscharskyana (Kruipklokje)
Campanula rapunculoides (Akkerklokje)
Campanula rapunculus (Rapunzelklokje)
Corydalis solida (Vingerhelmbloem)
Crocus vernus (Boerenkrokus)
Cymbalaria muralis*(Muurleeuwenbek)
Dianthus deltoides*(Steenanjer)
Eragrostis tef (Abessinisch liefdegras)
Euphorbia cyparissias*(Cipreswolfsmelk)
Foeniculum vulgare (Venkel)
Geranium endressii (Roze ooievaarsbek)
Geranium sanguineum (Bloedooievaarsbek)
Guizotia abyssinica (Gingellikruid)
Gypsophila perfoliata
Koeleria macrantha* (Smal fakkelgras)
Legousia speculum-veneris (Groot spiegelklokje)
Lepidium sativum (Tuinkers)
Leucojum vernum (Lenteklokje)
Linaria purpurea (Walstroleeuwenbek)
Lindernia dubia (Schijngenadekruid)
Lobelia erinus (Tuinlobelia)
Lupinus angustifolius (Blauwe lupine)
Luzula sylvatica (Grote veldbies)
Malva alcea* (Vijfdelig kaasjeskruid)
Misopates orontium* Akkerleeuwenbek)
Myosotis sylvatica (Bos-vergeet-mij-nietje)
Omphalodes verna (Amerikaans vergeet-mij-nietje)
Origanum vulgare (Wilde marjolein)
Papaver orientale (incl. P. pseudoorientale) (Oosterse klaproos)
Pentaglottis sempervirens (Overblijvende ossentong)
Petasites japonicus (Japans hoefblad)
Potentilla recta (Rechte ganzerik)
Pulmonaria officinalis (Gevlekt longkruid)
Ruta graveolens (Wijnruit)
Salvia pratensis (Veldsalie)
Sanguisorba minor subsp. polygama (Voederpimpernel)
Saponaria ocymoides (Muurzeepkruid)
Sedum album (Wit vetkruid)
Sedum sarmentosum (Driebladvetkruid)
Sedum spurium (Roze vetkruid)
Soleirolia soleirolii (Slaapkamergeluk)
Sorghum halepense (Wilde sorgo)
Tellima grandiflora (Franjekelk)
Tradescantia virginiana (Eendagsbloem)
2 Misschien zou de naam Kiwivrucht (Engels: Kiwifruit) correcter zijn dan Kiwi, ter onderscheiding van de Nieuw-Zeelandse vogel van die naam; maar het is wellicht toch verkieslijker bij de in Nederland ingeburgerde naam te blijven. De soort is overigens geen Nieuw-Zeelandse plant, maar stamt uit China.
Horsthuis, M.A.P. (2005). Nieuwe groeiplaatsen van Goodyera repens (Dennenorchis) in Overijssel. Hypericum 4: 3.
Meijden, R. van der & W.J. Holverda (1988). Nieuwe vondsten van zeldzame planten in 1987. Gorteria 14: 71.
Meijden, R. van der, W.J. Holverda & H. Duistermaat (1999). Nieuwe vondsten van zeldzame planten in 1997, 1998, 1999. Gorteria 25: 117.