Jaarverslag FWT-FLORON 2004

J.W. Bielen & P.F. Stolwijk

Het algemeen project

In 2004 zijn er ongeveer 20.500 waarnemingen aangeleverd, aanzienlijk meer dan in 2003 (Grafiek 1). Daarmee is de dalende trend dus weer omgebogen. De kwaliteit van de gegevens is onverminderd uitstekend, zoals blijkt uit de lange lijst bijzondere vondsten. (Stolwijk & al. 2005)

Doordat er vooral aanvullend op bestaande gegevens is gewerkt, is het aandeel nieuwe waarnemingen vanaf 1989 relatief hoog (Grafiek 2).

Het (primaire) algemeen bestand bevat nu meer dan 491.000 waarnemingen (1989-2004); het secundaire bestand (waaruit dubbele meldingen uit een km-hok over de periode 1989-2004 zijn verwijderd) telt nu ruim 322.000 waarnemingen.
Zie ook de overzichtskaart.

Voortgang van het Rode Lijst-project in 2004

In het kader van het Bedreigde Soorten Project (BSP) en het Rode Lijst-project (RL-project) werden van het jaar 2004 tot nu toe 404 formulieren (Tabel 1) ontvangen. Voorts ontvingen we nog een klein aantal lijsten van 2003 en zelfs van 2002. Hier en daar zijn nog enkele verbeteringen in onze bestanden aangebracht, waarmee een aantal verschillen met het vorige overzicht in Hypericum 3 verklaard kan worden. We ontvangen af en toe ook formulieren met de uitdrukkelijke vermelding dat de soort op een bepaalde plaats waarvan zij vroeger bekend was, nu niet meer werd gevonden. We vermelden het aantal van deze nulmeldingen voortaan ook. Immers, wanneer altijd uitsluitend juichend nieuwe vondsten worden gemeld, lijkt het net alsof de plantenrijkdom in Nederland alleen maar groter wordt. Het is de bedoeling dat FLORON dit jaar een nullenformulier speciaal voor het BSP laat verschijnen. Het is nuttig te weten dat op een voormalige groeiplaats al eens grondig naar een soort is gezocht. Toch is de beslissing een nulmelding te doen niet gemakkelijk. Het nullenformulier vraagt daarom via een serie gerichte vragen de afwezigheid van een BSP-soort in een km-hok te beargumenteren.

De RL-soorten Catapodium rigidum (Stijf hardgras) en Orobanche minor (Klavervreter) werden voor het eerst in het RL-bestand opgenomen. Zie voor deze soorten Stolwijk l.c.

Toen het overzicht van het RL-bestand net gereed was, ontvingen wij van Marcel Horsthuis (Provincie Overijssel) een bestand van 2004 met de gegevens van maar liefst 240 locaties van RL-soorten in Twente. Helaas konden we al deze gegevens niet meer in onze telling verwerken. De interessantste daarvan vindt u wel genoemd bij Stolwijk l.c.; ze zijn eveneens verwerkt in de tellingen van het BSP hieronder.

Het Bedreigde Soorten Project (BSP) in 2004

Omdat in Hypericum 3 uitgegaan werd van een eerder gepubliceerde voorlopige selectie van soorten bestemd voor het BSP in 2004, zijn er een aantal foutjes in de lijst geslopen. In Tabel 2 zien we het resultaat van het BSP 2004 met de juiste, voor Twente relevante soorten. De kolom totaalproject geeft het aantal hokken waarin de FWT de soort heeft gevonden sinds 1989, met tussen haakjes het aantal hokken nieuw in 2004. De kolom detail vermeldt het aantal hokken waarvan gedetailleerde gegevens bekend zijn uit het RL-project en het BSP vanaf 1999.

In het kader van het BSP was het de bedoeling deze laatste kolom zo volledig mogelijk te maken. Dit is goed gelukt, behalve voor Cicendia filiformis (Draadgentiaan). Deze soort is voor een dergelijk gericht onderzoek om diverse redenen wel een zeer lastige. Zij slaat alleen op bij gunstige weersomstandigheden en verdwijnt meestal snel wanneer een afgeplagd terrein weer dichtgroeit. Zij is door haar geringe formaat en doordat de bloemen alleen in de zon open gaan, moeilijk te vinden. Ons overzicht geeft daarom voor Draadgentiaan de huidige stand van zaken wellicht niet goed weer.
Voor hok 265-478 hebben we een melding uit 1998 van Carex hostiana (Blonde zegge), die we daar in de jaren daarna diverse keren tevergeefs hebben gezocht. Dan is er nog een melding uit 1994 van Blonde zegge in hok 259-487. Deze moeilijk te bereiken en moeilijk te vinden groeiplaats is na 1994 niet meer door ons bezocht. Het gebiedje was toen al sterk aan het dichtgroeien met bos.
Voor Platanthera chlorantha (Bergnachtorchis) is ons overzicht wellicht iets te optimistisch. Zij is in het Junner Koeland in 2003 en 2004 door verscheidene floristen gezocht, maar niet gevonden. Er stond hier altijd maar een klein aantal exemplaren. In 2001 meldt Henk Ruiter nog 4 planten. Overigens kan het aantal bij deze orchidee van jaar op jaar sterk wisselen. Zo is het aantal exemplaren waargenomen in het Arriër Koeland in 2002: 199, in 2003: 999 en in 2004: 136.
Van Dianthus armeria (Ruige anjer) zijn de grootste populaties goed beschreven. Van de hokken 238-471 en 239-480 zijn nooit RL-lijsten van deze soort doorgegeven!

Literatuur

Stolwijk, P.F, O.G. Zijlstra & J.W. Bielen (2005). Bijzondere vondsten FWT-FLORON 2004. Hypericum 4: 13.