| Nieuwsbrief FLORON-FWT 14 | november 1995 |
O.G. Zijlstra
The rapid spread of Blunt-fruited Water-Starwort (Callitriche obtusangula) and its causes are discussed. The main distribution of this species in the Netherlands is in the coastal provinces, but in recent times it has become abundant in Twente (Prov. of Overijssel), possibly due to the inlet of eutrophic water from R. Rhine.
Stomphoekig sterrenkroos is een van de recente aanwinsten van de Twentse flora. De eerste melding voor de werkgroep dateert van 1990, toen de soort werd aangetroffen tijdens een FLORON-FWT-excursie (Zijlstra 1991) in het Herikervlier bij (km-hok 234-470). Het werd herkend door een deelnemer uit het westen van het land, waar dit Sterrenkroos geen bijzondere verschijning is.
Stomphoekig sterrenkroos geldt als een indicator voor hard, voedselrijk water en was tot voor kort alleen bekend van de vijf kustprovincies, het rivierengebied en enkele beekdalen in het zuiden van het land. Uit recente publikaties (Lanjouw & Van den Dool 1989; Van den Dool & Bruinsma 1991) blijkt dat er de laatste 15 jaar veel nieuwe vindplaatsen zijn ontdekt. In Noord-Brabant is het aangetroffen in beken, die (eutroof) landbouwwater afvoeren; daarnaast in met Maaswater gevulde kanalen en in kwelsituaties (Van den Dool & Bruinsma 1991). In Utrecht is het bekend geworden van kwelgebieden op de grenzen van het Fluviatiele district en het Hafdistrict met het Gelders district (Lanjouw & Van den Dool 1989). Ook blijkt de vondst van 1990 bij Goor niet de eerste in ons district: Stomphoekig sterrenkroos is al in 1986 gevonden in een ruilverkavelde beek bij Reutum (km-hok 253-490), samen met Klimopwaterranonkel (Ranunculus hederaceus) en Duizendknoopfonteinkruid (Potamogeton polygonifolius) (Van den Dool & Bruinsma 1991).
Na de vondst bij Goor is ze in de periode 1991-1994 in 15 km-hokken waargenomen. In het Herikervlier werd ze aangetroffen in vier aangrenzende km-hokken. Hier groeit ze samen met Smalle waterpest (Elodea nuttallii), Grof Hoornblad (Ceratophyllum demersum), Gekroesd en Drijvend fonteinkruid (Potamogeton crispus en P. natans) en plaatselijk Tenger en Rossig fonteinkruid (P. pusillus en P. alpinus). In dezelfde periode werd ze gevonden in de Loolee en het Lateraalkanaal, oost van Almelo, waar onder meer Klein kroos (Lemna minor) en Bultkroos (L. gibba), Gele plomp (Nuphar lutea) en Doorgroeid fonteinkruid (P. perfoliatus) als begeleiders optreden. Dit jaar is het aantal waarnemingen explosief gestegen. In maar liefst 38 nieuwe km-hokken werd Stomphoekig sterrenkroos aangetroffen, voornamelijk in hoofdwatergangen ten noordwesten van Almelo. In de Veeneleiding en het Lateraalkanaal en bijbehorende kleinere watergangen groeit het samen met Veelwortelig kroos (Spirodela polyrhiza), Schedefonteinkruid (P. pectinatus) en Gekroesd fonteinkruid (P. crispus), hier en daar Aarvederkruid (Myriophyllum spicatum) en plaatselijk veel Grote kroosvaren (Azolla filiculoides). Verder is ze gevonden in en bij de Overijsselse Vecht en in de Beneden- en Boven-Regge. De verklaring voor deze snelle uitbreiding lijkt de inlaat van gebiedsvreemd water. Bij langdurige droogte, zoals in de afgelopen zomers, wordt via het Twentekanaal hard, voedselrijk (Rijn-)water ingelaten in de beken. Door inlaat in het kanaal Almelo-de Haandrik kan dit rivierwater tot in het noorden van ons district binnendringen.
Aan de opmars van Stomphoekig sterrenkroos lijkt dan ook voorlopig geen einde gekomen.
Dool, E. van den & J. Bruinsma (1991). Enige vondsten van Callitriche obtusangula Le Gall (Stomphoekig sterrenkroos), vooral in Oost- en Zuid-Nederland. Gorteria 17: 153-159.
Lanjouw, B. & E. van den Dool (1989). Meer aandacht voor Callitriche's gevraagd. Gorteria 15: 103-107.
Zijlstra, O.G. (1991). Excursieverslagen FLORON-FWT 1990. Nieuwsbrief FLORON-FWT 5.